SONA VƏLİYEVA
ƏSHABİ-KƏHF DASTANI
(Ya rəsulum, xatırla ki, o zaman gənclər mağaraya sığınıb «Ey rəbbimiz! Bizə öz dərgahından mərhəmət bəxş et və işimizə fərəc ver (bizi kafirlərin bəlasından, düşmənlərin təhlükəsindən qoru, bizə ruzi verib doğru yola yönəlt» demişlər. Biz onları mağarada illərlə (üç yüz doqquz il) yuxuya verdik. Qurani-Kərim-Əl-Kəhf (Mağara) surəsi -10-11-ci ayələr)
Daş tarixə, daş dastana üz tutmuşam,
Sehrlənib yerimdəcə daş olmuşam.
Salam, ay daş adamlar,
min illərdi necəsiz?
Bu daş duruş, lal sükut
Sizi bezdirməyib ki?
Zülmdən ədalətə gedən
yollar uzaqmı?
Kölə kimi yaşamaq,
Ya daş olmaq asanmı?
Ey daş şəhər, daş adamlar,
Sükut əlifbasıyla daş
tarix yaradanlar.
Elə sükut dilində deyin,
anlaram sizi.
Tanrıya üz tutanda
daş olmaq diləyiylə
peşman olmadınız ki?
Bir eldən, bir obadan
Bir evdən, bir gözəldən
baş götürüb gedəndə
Yolun kəsən oldumu?
Ölüm haqdan əmrdi,
İtik yaman pis olar.
Oğlu itən ananın,
Əri gedən gəlinin,
O nişanlı gözəlin
taleləri nə olar.
Düşündünüzmü bir kərə?
Daş ürəyin bir yana
insan gözün doldumu?
Yer-göy qınayar sizi,
El ağlar acı-acı
Zülm başdan aşanda
Daş olmaqmı əlacı?
Çoban yanında iti
tarixin daş sultanı
min illərdi bitməyir
ədalətin divanı.
Daş adamın göz yaşı,
Bir damla niyyət yeri.
İmam yeridir, bu gün
İman yeri, haqq yeri,
Tanrıya yaxın yeri.
Üz tutmuşam bura mən
Ürəyimdə min dilək,
Bir diləyə gəlmişəm.
Daş sehrin içində mən
Ümid tək göyərmişəm.
Bir dəli sevgidir
torpaq həsrətim.
Səbrin ağuşunda
itib-batırsa,
Dərd dözülməz, çəkilməz,
Ömür yaman qısasa,
Ədalətin zəfərə gedən
yolu yoxdursa,
Ya da elə bu, qisas
qiyamətə qalırsa,
Ey daş pirim, daş ərən
Mənim də dərdimə bir
çarə göndər.
Ya mənim muradımı ver,
Ya məni daşa döndər.
2004-cü il, Naxçıvan, avqust
ƏSİR TORPAQ
Səbrim yatan qara div,
Əsir torpaq saçından
Asılan başı bəlalı gözəl,
Ümidim qolları vurulmuş igid.
Qapını da fələk elə çırpıb
Naləm Allaha yetmir.
2000-ci il
ŞAHIM, ŞEYXİM, SAVALANIM
(Yarı yuxu, yarı gerçək Savalanın ətəyində üzü qibləyə dayanıb, Şah İsmayılın sufi müridlərinin “Şah-şahdı” işarətli kəlməsini təkrarlayırdım)
“Şah-şahdır” – ulu Savalan,
Şaha diləyə gəlmişəm.
Min sirri bir sözə sığan,
Haqqı bilməyə gəlmişəm.
Aradım, məkan harada?
Yol bəlli, ərkan harada?
Qapısız bir dağa vardım
Səs gəldi haqqı-Xudadan:
“Şah-şahdır” – ulu Savalan,
Dərdin də şahı bizimki!..
Şah babamın göz giləsin -
Yurd yerini itirmişik.
Şaha, Şeyxə, Savalana –
Gəldim ki, deyəm, zamandır.
Oyat göy atlı igidi,
Qılınclar qında paslandı.
***
İçim də, çölüm də qəm tarixidir,
Dərbənd bağlı qapım, Təbriz lal anam.
Şuşa baş örtüyüm, sürüşüb düşüb,
Şahın hüzurunda necə dayanım?
Bu tale günahı, tale səhvimi,
Gəldim ululardan soram nədəndi?
Uşaqkən dünyanı mat qoyan şahın
Yurdu param-parça, pərən-pərəndi?
***
Ha yığılsın yad məclislər,
Bitməz yurdun dərdi-səri
Nə bilsin çadır yerinə,
Salınır qaçqın şəhəri.
Şahım, Şeyxim, Savalanım,
Sizdən bir umud dilədim.
Dualarım yurdum üçün!..
Mən dərdimi zikr elədim.
“ARAZBARI”
Araz boyu bu nə köçdü?
Məndən, səndən, ondan keçdi.
Göz yaşını güllər biçdi,
Yarı bülbül, yarı xarı –
“Arazbarı”.
Tarixlərin səsi, ünü
Çay da haqsızlıq sürgünü
Tanrı tikər körpüsünü
Yarı dərd-qəm, yarı barı –
“Arazbarı”.
Yollar düyün düşdü çəndə,
Özüm yetim öz içimdə
Nə ağacdı bu biçimdə
Meyvəsi ayrılıq dadır –
“Arazbarı”.
Həm varındım, həm yoxundum,
Naxış-naxış hey toxundum,
Yazılmamışdan oxundum
Param-parça, yarı-yarı –
“Arazbarı”.
Göyçə, Şuşa, Təbriz dərdi
Köhnəldikcə təzələndi.
Sönüb külümdən közərdim,
Odum boyumdan yuxarı –
“Arazbarı”.
Ara azsa, bu da kədər,
Yol bir addım, yol nə qədər?
Bu na tale, bu nə qədər?
Harda qaldı bəhrə-barım –
“Arazbarı”.
Yazılıram sətir-sətir,
Göy Tanrının, yer kimindir?
Məni başına döndərin
Araz adlı dərdli yarın –
“Arazbarı”.
Yeddi səsdən, yeddi rəngdən
Hönkürdüm içimdə bərkdən,
Görünməyən göy dirəkdən
Qurulan hasarım, barım –
“Arazbarı”.
“Şeyx Səfi” indi toxundu,
Yer oxundu, göy oxundu,
Qınından çıxan oxuydu –
Tuşlandı sinəmə sarı
“Arazbarı”.
Ahım yandıracaq daşı,
Daşa dönən yar-yoldaşı,
Mən fələyin qarğanmışı
Dərdim bütöv, torpaq yarı –
“Arazbarı”.
Evim, ocağım Təbrizdi
Düyünü, yası mənsizdi,
“Qaragilə” kimsəsizdi,
Dərd çəkir ellərə sarı –
“Arazbarı”.
Dolu başlar, bulud çağlar,
Göylər yerlə ülfət bağlar.
Araz üstə kimdir ağlar?
Yarı insan, yarı pəri –
“Arazbarı”.
Daş-divarsız bəndim zülüm,
Boynumda kəməndim zülüm
Sümüyə dirəndi zülüm
Səndə hər sirrin açarı –
“Arazbarı”.
