QƏLBİMİN GİLEYİ

Adam bəzən hər şeyi, hamını tərk edib lap uzaqlara yol almaq istəyir.

Yığıb Yer üzündən bu ömrü-günü
xəbərsiz-ətərsiz yol alıb gedəm,
Yoxluğum yetməmiş doğmaya, yada,
son durna köçündə gözlərdən itəm.

Kədərim qanadlı iz sala yola,
Görüm kim tanıyar mənim qəmimi?
Hamıdan küssəm də özüm qarışıq,
Qəlbimdə gizlədəm gileylərimi.

Ömrün yolayrıcı halımı sora,
Görəm ki, xəbərim yoxmuş özümdən.
Neçə baharların, neçə payızın
Yağışı, xəzəli ələnə gözdən.

Giley yağışımı, göz yaşlarımı,
məni məndən alar umu-küsülər.
Özümə yetməyə vaxt tapmadıqca
könlümdə bir incik qadın dillənər.

Dilə çatmayanda qəlbin harayı
qayğılar sel olar, ömrü aparar.
Göy üzü, yer dərdi yerləşən qəlbim
tale sahibinə qapını bağlar.

Gülüş də, sevinc də qənd-noğul kimi
umduqca paylanıb bir gün bitərmiş.
Demə, qayğılarda əriyən ömür
özünə yetməyə yol göyərtməmiş.

Yol üstə qurulan tale güzgüdə
hərə bircə dəfə baxmağa gəldi.
Bu can əmanəti unutdumsa da,
ruhumda Tanrının eşqi dilləndi.

Sona Vəliyeva

TƏHLİLİ:

Sona Vəliyevanın “Qəlbimin gileyi” şeiri insanın özünə dönmək ehtiyacının, daxili boşluqlarını dərk etməsinin, bəzən hamını və hər şeyi tərk edib sükutun içində öz həqiqətini axtarmaq istəyinin poetik ifadəsidir. Şair bu mətndə qəlbin yorğunluğunu, zamanın insandan oğurladığı rahatlığı və ömrün içində yığılıb qalan incikliklərin, əslində, insanı özü ilə üz-üzə qoyan mənəvi yük olduğunu çox dərin və təmiz duyğularla təqdim edir. İlk misralardaca özündən xəbərsiz uzaqlaşmaq istəyinin səbəbi kimi bu dünyanın ağırlığı, insanın içindən keçən kədərin qanadlanıb yola düşməsi göstərilir; sanki ruh özünü tapmaq üçün dünyadan bir qədər aralanmalıdır. Şair burada təkcə ayrılmaq istəklərindən danışmır, həm də “yoxluğum yetməmiş doğmaya, yada” misrasında insanın izsiz, səs-sədasız qeyb olmaq arzusunun arxasında duran dərin yorğunluğu göstərir. Bu, qaçmaq deyil, cismin sükutu içində ruhun səsini eşitməkdir. Şeirdə zaman anlayışı da insan qəlbinin yükü ilə bağlanır, “Neçə baharların, neçə payızın yağışı, xəzəli ələnə gözdən” – bu misralar ömürdəki fəsillərin, dəyişən illərin əslində insanın daxili yığılmışlığına necə çevrildiyini göstərir. Şair burada bir məqamı vurğulayır, insan özündən xəbərsiz yaşaya bilər, lakin zaman insandan xəbərsiz keçmir. Baharların çiçəyi də, payızların xəzəli də insanın içində iz buraxır. Şeirin poetik mərkəzini təşkil edən əsas duyğu “könlümdə bir incik qadın dillənər” misrasında öz zirvəsinə çatır. Bu obraz, əslində, qadın yox, insanın qəlbinin dərinində yaşayan həmin inciklikdir, bəzən susur, bəzən danışır, bəzən insanın sakitliyini pozur. Buradakı “qadın” obrazı zəriflik, duyğusallıq və daxili sızıltının şəklə salınmış ifadəsidir. Şeir göstərir ki, insan özünə vaxt ayırmadıqca, öz içindəki gileyləri dinləmədikcə bu inciklik daha da böyüyür. Sonrakı misralarda şair qəlbin harayı dilə gəlməyəndə qayğıların selə dönüb insanı aparmasından danışır. Bu isə modern insanın ən böyük dərdidir: içində danışa bilmədiklərini vaxtında ifadə etmədikcə, həmin yük onu özü ilə birgə daşır və həyatın axını içində insanı yöndən çıxarır. “Göy üzü, yer dərdi yerləşən qəlbim tale sahibinə qapını bağlar” , burada isə qəlbin həm fəzaya, həm torpağa sığacaq qədər geniş, lakin eyni zamanda tale qarşısında yorulub qapanacaq qədər incə olması vurğulanır. Şair burada qəlbi həm gücün, həm zəifliyin məkanı kimi göstərir. Şeir boyunca ümidsizlik deyil, dərk hissi hökm sürür; ömür umacaqları, sevinc və gülüşün belə “qənd-noğul kimi” tükənməsini dilə gətirsə də, mətn pessimist fikirlə bitmir. Əksinə, son bənddə Tanrı eşqinin ruha dillənməsi ilə insanın bütün ağrı və gileylərdən yuxarı qalxa biləcəyi mesajını verir. Bu, şeirin ruhunu tamamlayan bir sonluqdur, dünyadan küsmüş qəlb insanlardan uzaqlaşa bilər, lakin Tanrıdan ayrı qalmaz. Çünki insanın içindəki ən son sığınacaq, ən son söz məhz Onunla bağlıdır. Beləcə, “Qəlbimin gileyi” həm ruhun təkcə incikliklərini deyil, həm də həmin incikliyi sağaldan ilahi işığı göstərən poetik bir etirafdır. Şeir boyu insan özünə qayıdır, özünü tanıyır, öz içindəki ağrını sözə çevirir və bu sözlərdə həm həyatın çətinliyini, həm də ruhun ucalığını tapır.

✍ Sevil Azadqızı 
           06.11.2025