Sona Vəliyevanın "Div qadın" şeirinin təhlili

19:11

12 Nov 2025

DİV QADIN

(Güclü qadınlara ithaf olunur...)

Mən bir div qadın tanıyırdım,
dünyanın ən gözəl qadınıydı...
Tanrıya aşiq,
insanlara aşiq.
Günəş üzündə doğurdu hər gün...
Ay uyuyanda işığını onun
gözlərində gizlədərdi...
Çiçəklər nəfəsindən ətirlənirdi.
Güləndə üzündə
günəbaxan çiçəkləri işıq saçırdı,
ağlayanda buludlar kirpiklərinə
ələnərdi...
Zəhməti pətək-pətək ballanar,
könlü sevgini bərəkətlə paylardı
div qadının...
Laqeyd dünyada tək idi,
kim bilir hardan gəlmişdi!
Mən tanıdığım div qadın
ömründən şəfqət paylayardı,
tükənməzdi...
Ağrıları bilinməzdi,
kədəri heç kimə görünməzdi,
könlü dolanda yuxuda ağlayardı...
Başı yaxşılıqlara qarışdığından
adını belə unudardı...
Səxavəti hava, su kimi paylanardı.
Ürəyi özündən qat-qat böyük,
yer kimi sərhədsiz,
Göy üzü kimi açıq idi...
Şükranlığı göylərə güzgü tutardı...
istəkləri sorulmazdı,
arzuları sezilməzdi..
“Dözər” dedilər,
gücü bitməz dedilər.
Hətta gücünə Fitnə kimi
“Öküz nədir2, dünyanı qaldırar” –
dedilər,
içinə güvə kimi daraşdı
tanışlar,
yaxınlar,
yedilər-yedilər,
“güclülər yenilməz” – dedilər.
İçi namərdcə talandı,
bütöv ürəyi paralandı
sevgi, şəfqət paylamaqdan...
yarı ürəyini bir gün
övladlarına,
doğmalara həyan,
ərməğan verdi,
parasıyla,
qanadlı ruhuyla Tanrıya döndü,
div gücüylə yenidən doğulmaq üçün...
Səfər uzun,
yollar dumanlı,
gəlişini gözləyək.
Qayıdacaq div qadın
yarı ürəyi burda qaldığı üçün,
güclü olduğu üçün
qayıdacaq bir gün.
İyul, 2016
Sona Vəliyeva

DİV QADIN: GÜC, ŞƏFQƏT VƏ ÖZÜNDƏN KEÇMƏ

Sona Vəliyevanın “Div Qadın” şeiri, sadəcə bir qadın obrazını təqdim etmir, eyni zamanda insanlığın ən ali keyfiyyətlərini təcəssüm etdirən, güc və şəfqətin harmoniyasını əks etdirən poetik bir portret yaradır. Şeirin əsas mövzusu div qadın obrazının həm güc, həm də mərhəmət simvolu kimi təqdim edilməsidir. Burada qadın həm fiziki, həm mənəvi, həm də ruhi gücünü birləşdirərək ətrafına sevgini, şəfqəti və bərəkəti yayır. Şeir boyunca qadının həyatına dair detal və metaforalar vasitəsilə onun nadir və misilsiz xüsusiyyətləri vurğulanır.
Obrazın təsviri həm vizual, həm də emosional səviyyədə zəngindir.
“Günəş üzündə doğurdu hər gün… ,
Ay uyuyanda işığını onun gözlərində gizlədərdi…” misralarında qadının özündə günəş və ay kimi təbii fenomenləri ehtiva edən simvolik gücü göstərilir. Çiçəklərlə əlaqələndirilməsi onun həyat verici və ətirli təsirini göstərir, ağlaması isə təbiətin emosional yansıması ilə paralel təsvir olunur. Bu metaforik ifadələr qadının həm güclü, həm də incə təbiətini bir arada təqdim edir.
Şeirin strukturunda qadının həyatının iki tərəfi, əzab və sevgi paralel işlənmişdir. O, dünyada tək olsa da, sevgisini, şəfqətini və bərəkətini heç vaxt tükətmir.
“Ağrıları bilinməzdi, kədəri heç kimə görünməzdi…” misralarında qadının daxili gücü və səbrə dair simvolik təsvirlər diqqəti çəkir. Bu, qadının özünü başqalarının xeyrinə fəda etməsini, əzabına baxmayaraq mərhəmət yaymasını vurğulayır.
Obrazın gücü sosial kontekstdə də önə çıxır. İnsanların onun gücünü tanıyıb qiymətləndirməsi, bəzən isə onu sınaması, “İçi namərdcə talandı, bütöv ürəyi paralandı…” – qadının əslində nə qədər müqavimətli və sınanmaz olduğunu göstərir. Burada Sona Vəliyeva qadının gücünü yalnız fiziki və ya iqtisadi baxımdan deyil, mənəvi, ruhi və emosional güc kontekstində dəyərləndirir.
Şeirdə qadının ruhunun sərhədsizliyi də diqqət çəkir.
“Ürəyi özündən qat-qat böyük, yer kimi sərhədsiz, Göy üzü kimi açıq idi…” misralarında onun böyüklüyü, ətrafındakılara təsiri və insanlıq naminə fədakarlığı simvolik dildə ifadə olunur. Bu, qadının gücünün həm də əxlaqi və ruhi ölçüdə olduğunu göstərir.
Həmçinin şeir qadının gələcəyi və yenidən doğulması ümidini də ön plana çıxarır. “Səfər uzun, yollar dumanlı, gəlişini gözləyək. Qayıdacaq div qadın…” misralarında göstərilir ki, hətta yarı ürəyi dünyada qalsa da, gücü və iradəsi ilə div qadın yenidən özünü bərpa edə, ətrafına sevgi və şəfqətini çatdıra bilər. Burada zaman və səyahət metaforası qadının həyat yolundakı sınaqları və mübarizəsini simvolizə edir.
“Div Qadın” yalnız bir qadın hekayəsi deyil, həm də insanın həyatdakı rolu, öz gücünü və şəfqətini necə balansda saxlaya biləcəyi barədə dərindir. Şeir oxucuya insanın səbrini, mərhəmətini və özündən keçmə bacarığını xatırladır. Həmçinin o, həyatın dərin sınaqlarına baxmayaraq insanın yenidən doğula biləcəyini, öz gücünü və sevgi qabiliyyətini itirmədən davam edə biləcəyini təsdiqləyir.
Sona Vəliyevanın bu şeiri güc və şəfqət, səbr və mərhəmət, həyatın çətinliklərinə baxmayaraq insanın yenidən doğulma ümidini bir arada təqdim edən mükəmməl poetik təhlildir. Oxucuya göstərir ki, həqiqi div qadın yalnız fiziki gücü ilə deyil, ruhunun genişliyi, sevgisi və səxavəti ilə də dünyanı dəyişə bilər.
Əlavə olaraq, şeir qadın obrazının universal simvolikliyini vurğulayır. Div qadın təkcə bir fərd deyil, həm də cəmiyyət üçün işıq saçan, mənəvi dayaq olan bir nümunədir. Onun əzmkarlığı, fədakarlığı və sevgisi oxucuda dərin təsir yaradır, qadın və insanlıq anlayışlarını yenidən düşünməyə vadar edir. Şeir həm də qadınların cəmiyyət qarşısındakı gücünü, əhəmiyyətini və rolunu poetik və emosional şəkildə önə çıxarır.
Nəticə olaraq, “Div Qadın” güc, şəfqət və mərhəmətin simvolu kimi oxucuda həm dərin emosional rezonans yaradır, həm də insan ruhunun müqavimət və ölməzlik qabiliyyətini poetik bir dildə ifadə edir. Bu şeir bizə xatırladır ki, həqiqi qüdrət sevgini və şəfqəti paylaşmaqda, insanlığa xidmət etməkdə və özünü başqalarının xeyrinə fəda etməkdədir. Div qadın obrazı, oxucuda ilham yaratmaqla yanaşı, hər birimizin içindəki gücü, mərhəməti və yenidən doğulma potensialını ortaya çıxarır.
Uğurlar olsun həmişə, dəyərli ziyalımız Sona xanım!