Sona Vəliyevanın "Qoyma darıxım" şeiri barədə düşüncələr

19:22

12 Nov 2025

Sona Vəliyeva poeziyasına ədəbi-bədii baxış

QOYMA DARIXIM

Qoyma bu yağmurda darıxam, Allah,
yarpaqtək tökülüb, itib gedərəm.
Könlümün qapısı payıza açıq,
rüzgar qəfil qopar, itib gedərəm.

Eşqin ayrılığı vüsalda gözəl,
yarpaq xatirələr, xəzəldi, xəzəl.
Darıxmaq yer-göydən, bəlkə də, əzəl,
məni darıxmaqdan qoru, Allahım.

Mən uşaq kimiyəm sözə aldanan,
bir payız qılıqlı üzə aldanan.
Səndən dözüm gəlsə, bəlkə, dayanam,
Məni darıxmaqdan qoru, Allahım.

Ruhumun işığı bədənə sığmaz,
Tanrı sovqatıdır, kimsələr duymaz.
Sol əlin yığdığın sağ əl saxlamaz,
beləcə, boş əllə bitib gedərəm.

Bu mənəm – bir ömür darıxan adam,
yağışla dərdləşən, danışan adam.
Mən yerdə qəribəm, göyə naşıyam,
məni darıxmaqdan qoru, Allahım.

Sona Vəliyeva Şeirinin Bədii Təhlili:

Vəliyevanın “Qoyma Darıxım” şeiri insanın ruh dərinliyində gizlənmiş darıxmaq ehtirasını, qorxusunu və dualaşan həsrətini ifadə edən poetik bir etirafdır; əsər boyunca darıxmaq həm ilahi sınaq, həm insan taleyinin qaçılmaz hökmü, həm də eşqin ayrılıqdan doğan gözəlliyi kimi təqdim olunur. Şeir yağışın, payızın və rüzgarın simvolları ilə açılır, bu təbiət mənzərələri insan ömrünün kövrəkliyini, həyatın saralan səhifələrini və ruhun yüklənmiş hüznünü daşıyan metaforaya çevrilir.
“Qoyma bu yağmurda darıxam, Allah” misrası ilə şair özünü mövsümlərin əlində titrəyən bir yarpaq kimi hiss edir və darıxmağın onu içindən boşaldıb aparacağından qorxur. Bu qorxu şeirdə sadəcə bir duyğu deyil, həm də varoluşun mərkəzində duran bir çırpınışdır; çünki insan bəzən öz kövrəkliyindən, öz təkliyindən, öz susqunluğundan belə qorunmaq üçün Allaha sığınır. Eşqin ayrılığının belə vüsalda gözəl görünməsi, xatirələrin xəzələ dönməsi, darıxmağın bəlkə də əvvəlcədən yazılmış bir qismət olması, bütün bunlar şeirə həm taleyi, həm qədəri, həm də ilahi harmoniyanı gətirir. Şair bu taleyi dəyişmək istəmir, sadəcə ona dözmək üçün güc istəyir, çünki insanın özündən gəlməyən səbr, Tanrıdan gələn sovqatdır. Üçüncü bənddəki “Mən uşaq kimiyəm sözə aldanan” misrası şeirin ən səmimi etiraflarından biridir, burada şair özünü həm saf, həm kövrək, həm də aldanmağa hazır bir qəlb kimi görür və darıxmaq hissinin onu necə yormasından danışır. Bu uşaq saflığı darıxmağı daha da ağrılı və daha da gerçək edir. Dördüncü bənddə insan ruhunun bədənə sığmaması, onun Tanrıdan gələn bir işıq olması və dünyada kimsənin bunu tam anlamaması vurğulanır; bu bənd şeirin mistik qatını açır və darıxmaq hissinin təkcə emosional yox, həm də ilahi mənşəli olduğuna işarə edir. Axırıncı bənd isə şairin öz taleyi ilə birbaşa danışdığı zirvə nöqtəsidir: “Mən yerdə qəribəm, göyə naşıyam” misrası insanın həm dünyaya aid, həm də dünyaya yad olduğunu bir anda göstərir; bu qəriblik darıxmağın kökündə duran əsas səbəb kimi görünür. Şair bu qəribliyi yalnız bir duaya çevirir:

“Məni darıxmaqdan qoru, Allahım.”
Bu dua onun həm taleyi, həm qorxusu, həm ümididir.
Nəticə olaraq, “Qoyma Darıxım” şeiri darıxmağı sadəcə bir hiss kimi yox, insan ömrünün ən köklü, ən dərin, ən ilahi sancılarından biri kimi təqdim edir; burada darıxmaq həm ayrılıqdan doğan kədərdir, həm insanın içindəki boşluqdur, həm də Allahın insana xatırlatdığı mənəvi yaxınlıq çağırışıdır. Sona Vəliyeva bu əsərdə insanın darıxmaqla mübarizəsini deyil, darıxmağın içində Allaha sığınmağın sakitliyini göstərir və şeiri oxucuya bir təsəlli, bir dua, bir etiraf kimi təqdim edir. Bu essedə olduğu kimi, şeir də bir nəfəs kimi bütöv, davamlı və ruhdan gələn bir hayqırtıdır.
Uğurlar olsun həmişə, dəyərli alimimiz Sona xanım!